In verband met de corona uitbraak zijn er enkele maatregelen genomen door het PAL. Een aantal diensten (zoals secties) waren tijdelijk stopgezet. Vanaf 8 juni verrichten wij weer secties met uitzondering van schedelsecties (Lees hier meer over secies en COVID-19, PDF).

Update: helaas kunnen we ivm met COVID-19 geen co-assistenten ontvangen op het PAL. Vanaf 1 november 2020 worden er digitale sessies (via Microsoft Teams) georganiseerd voor de co-assistenten. De werkwijze blijft hetzelfde, hou alleen in de gaten dat je minimaal een week van te voren het PA-nummer doorgeeft i.v.m. de voorbereidingstijd.   

Dr F.H. van Nederveen, Patholoog, Directeur.


De veilgheidsbladen voor het gebruik van formaldehyde vindt u hier en die voor Cytolyt™ & Preservcyt™ (cytologie) hier en hier

Het PAL heeft het werkproces gevalideerd op gebufferde fomaline 4% van Klinipath BV. Gelieve materialen met de vermelding ďinsturen in gebufferde formalineĒ op dit medium in te sturen in een goed gesloten monstercontainer, met een ruime hoeveelheid gebufferde formaline 4% (minimaal 1 deel weefsel op 5 delen formaline).

Abortus

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • zwangerschapsduur
• β-HCG waarde
Indien embryonale delen worden aangetroffen en het materiaal niet totaal is ingesloten, dan wordt het restmateriaal gecremeerd en niet als ziekenhuisafval afgevoerd.
De datum van crematie wordt door het PAL geregistreerd.

Amyloïd

Zie vet aspiraat.

Alopecia biopten

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • In de order vermelden: ALOPECIAPROTOCOL OF HAARPROTOCOL
• Op de deksel van het potje AP noteren
Tenminste 4 mm biopt reikend tot in het vetweefsel
Non-verlittekenende alopecia → kies meest aangedane deel van de alopecia.
Verlittekenende alopecia → kies een Ďactief gebiedí aan de periferie van de alopecia.

Appendix

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • aard en duur van de klachten
• peroperatieve bevindingen

Arteria temporalis

insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • aard en duur van de klachten
• duur corticosteroiden gebruik
Gezien het segmentale karakter van de afwijking is de kans op een juiste diagnose groter bij een langere arterietak, deze moet tenminste 1,5 cm zijn
Als immuunfluorescentieonderzoek is gewenst dan het†biopt op fysiologisch zout bewaren en direct naar het laboratorium brengen.

Ascites

Het materiaal vers insturen in een container (vermijd elk contact met formaldehyde!). Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 milliliter. Als minder materiaal beschikbaar is, dit in totaal insturen.
Stuur het ascitesvocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is, kan het materiaal in de koelkast bewaard worden en de volgende dag ingestuurd worden.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis mn maligne tumoren
• asbestexpositie
• differentiaaldiagnose

Beenmergbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis mn medicijngebruik
• klachten/verschijnselen
• differentiaal diagnose
• flowcytometrie/karyotypering gegevens
• relevante perifere bloedwaarden

Blaas biopten/TUR

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis mn eerdere tumoren
• klachten/verschijnselen
• differentiaal diagnose
• reeds gegeven therapie (bv. BCG, bestraling en chemotherapie)
• bij bestraling graag aangeven wat de tijdsduur is sinds die therapie

Cervixbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis mn PAP klasse
• colposcopische impressie
• eerdere therapie
• wel of geen HPV bepaling
• anticonceptie indien hormonaal of IUD

Cervix LETZ

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • PAP voorgeschiedenis
• colposcopische impressie
• anticonceptie indien hormonaal of IUD
• bij voorkeur markeren met hechting of opspelden en vermelden op de aanvraag

Cervix uitstrijk

Insturen in Hologic/Thinprep© potje conform de cervixcytologie
Klinische informatie: • Insturen met één BVO, PAL Aanvraag of ordercommunicatie formulier.

Via order communicatie kan het cervixuitstrijk scherm ingevuld worden..
Als het een BVO uitstrijk betreft dan graag de LIS-code mee invullen op het order communicatie scherm.

Voor de uitstrijkprocedure zie Hier

Colon-Rectumbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • klinische gegevens en differentiaal diagnose
• geneesmiddelengebruik
• radiologische &endoscopische bevindingen
Indien er verdenking is op amyloïdose dan graag vermelden op het formulier en een diep biopt nemen.
Tevens moet overwogen worden een buikvet biot te nemen aangezien deze techniek gevoeliger is.
 

Colon-resectie

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • type resectie
• verhoogde kans op HNPCC?
• perforatie aanwezig?
• klinisch obstructie/ileus?
• klinische metastasen?
• (neoadjuvante) therapie?
• Kort/lang voorbestraald?
Aanvragers in het ASZ & Beatrix ziekenhuis worden verzocht het speciale colon formulier via ordercommnunicatie te gebruiken, daarmee zijn alle relevante gegevens meteen beschikbaar.
 

Cytologische punctie

Het materiaal insturen door een druppel uit te strijken met 2 glaasjes en aan de lucht te laten drogen. Het restmateriaal uitspuiten in Cytolyt™ (verkrijgbaar via inkoop).
Protocol cytologische punctie zie hier.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis
• klinische gegevens
• resultaten beeldvormende techniek
• differentiaal diagnose
 

Duodenum/dunne darm biopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • klinische verschijnselen en differentiaal diagnose
• immunologische bevindingen (mn Antigliadine status)
• bevindingen bij endoscopie
Bij de vraagstelling Coeliakie wordt de diagnose gegeven met de MARSH score.

Endometrium

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • klinische vraag
• informatie over de evt. cyclus
• dagen sinds 1e dag van de laatste menstruatie
• hormoon gebruik (anticonceptie en/of therapie)
• afname methode (biopt, pipelle of curretage)
• endometrium breedte indien bekend
 

Huidbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • voorgeschiedenis
• medicijngebruik
• duur van de afwijking
• grootte van de afwijking
• lokalisatie op het lichaam evt. uitbreiding
• klinische differentiaal diagnose
• gebruikte en/of nog steeds gebruikte medicatie/zalf
Alopecia of Breuninger vraagstelling graag expliciet vermelden
Indien immunofluorescentie onderzoek gewenst is dan graag een extra biopt uit de actieve rand
Voor de procedure aanleveren versmateriaal zie hier
 

Huidbiopt ivm Alopecia zie onder Alopeciabiopten

Larynxbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis
• alcohol & Medicijn gebruik
• exacte localisatie voorste/middelste/achterste deel
• uni of bilateraal
• klinische differentiaal diagnose
 

Leverbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis
• alcohol & Medicijn gebruik
• leverfunctie waarden (ASAT, ALAT, bili etc)
• resultaten imnunologie (ANCA, AMA etc)
• virusstatus (mn Hepatitis virus)
• resultaten radiodiagnostiek
• klinische differentiaal diagnose
Aanvragers in het ASZ wordt verzocht het speciale Leverbiopt formulier via ordercommnunicatie te gebruiken, daarmee zijn alle relevante gegevens meteen beschikbaar.
Aanvraagformulier Lever pathologie vindt u hier.

Lipbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • klinische differentiaal diagnose
• immunologisch onderzoek (auto antilichaam status)
• evt Schirmer test resultaat
Uitslag in het kader van de Sjögren diagnostiek wordt gegeven dmv de Focusscore
De standaard methode bevat geen typering van het ontstekingsinfiltraat. Indien dat gewenst wordt dat svp duidelijk aangeven op de aanvraag en het materiaal vers aanleveren.
Voor de procedure aanleveren versmateriaal zie hier

Liquor

Het materiaal vers insturen in een container (vermijd elk contact met formaldehyde!).
Bij de vraagstelling maligniteit ± 3ml
Bij verdenking op lymfoom lokalisatie ±20ml en aanbieden aan het KCL voor flowcytometry, via het KCL ontvangt het PAL cytospin preparaten
Stuur de liquor zo snel mogelijk in, bij voorkeur met het buisje in een bak met smeltend ijs.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis mn maligne tumoren/lymfomen
• klinische symptomen
• resultaten beeldvormende technieken
• differentiaal diagnose

Longbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • voorgeschiedenis mn eerdere maligniteiten van hoofd/hals gebied en urineblaas
• tabak gebruik
• radiodiagnostische (differentiaal) diagnose
• aanwijzingen voor immuundeficientie

Longcytologie: Long/bronchus spoeling of lavage

Het spoelsel overbrengen in een buis Cytolyt™ (verkrijgbaar via inkoop) en voorzien van patiŽntgegevens. Indien typering van de tumor gewenst is, bij voorkeur ook materiaal op formaline inleveren
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis
• voorgeschiedenis mn eerdere maligniteiten van hoofd/hals gebied en urineblaas
• klinische gegevens
• radiodiagnostische (differentiaal) diagnose
• differentiaal diagnosen

Longcytologie: Long/bronchus brush

2 uitstrijkpreparaten maken van de brush en deze aan de lucht laten drogen en voorzien van patiŽntgegevens. De brush afknippen en deze in een buis Cytolyt™ (verkrijgbaar via inkoop) doen en deze buis voorzien van patiŽntgegevens.
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis
• voorgeschiedenis mn eerdere maligniteiten van hoofd/hals gebied en urineblaas
• klinische gegevens
• radiodiagnostische (differentiaal) diagnose
• differentiaal diagnosen

Lymfeklier, excisie biopt of gehele lymfeklier

vers insturen, voor de procedure zie hier
Klinische informatie: • voorgeschiednis (infecties, ziek niet ziek)
• evt B-symptomen
• resultaat eerder onderzoek
• solitaire/gegeneraliseerde lymfadenopathie
• virus status (EBV, HIV etc)
• relevante bloedwaarden mn LDH
• klinische differentiaal diagnose

bij voorkeur de gehele lymfeklier inzenden.
flowcytometrie is wenselijk, daarom bij voorkeur niet op vrijdagmiddag of na 15:00u aanbieden omdat dan de flowcytometer niet beschikbaar is.
In overleg met de patholoog (dienstdoende buiten kantooruren) kan een lymfeklier ook goed in de koelkast bewaard worden.


Lymfeklier, naaldbiopt bij verdenking lymfoom

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • voorgeschiednis (infecties, ziek niet ziek)
• evt B-symptomen
• resultaat eerder onderzoek
• solitaire/gegeneraliseerde lymfadenopathie
• virus status (EBV, HIV etc)
• relevante bloedwaarden mn LDH
• klinische differentiaal diagnose

Maagbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • klinische informatie en differentiaal diagnose
• endoscopische bevindingen
• medicatie (analgetica, protonpompremmers etc.
• evt. immuunsuppressie
Ontstekingen van de maag worden geclassificeerd volgens de Sydney-classificatie

Mamma

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • via bevolkingsonderzoek
• eerdere therapie
• lokalisatie (zijdigheid kwadrant)
• eerdere incomplete excisie
• kenmerken T4 carcinoom
• aanwijzingen M. Paget
• lokale doorgroei
• sentinel node procedure
• klinisch metastasen

Mond/slijmvlies biopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • klinische informatie en differentiaal diagnose
• alcohol en/of tabakgebruik
• toestand gebit, mn bij leucoplakie evt relatie met carieus element
• evt. immuunsuppressie

Nierbiopt

vers insturen, voor de procedure zie hier
Klinische informatie: • voorgeschiednis (diabetes, SLE, hypertensie etc)
• klinische chemie (nierfunctie, eiwitspectrum etc)
• urinesediment en kwantitatieve urine-analyse
• immunologisch onderzoek (ANCA, ANA etc.)
• geneesmiddelengebruik
• klinische differentiaaldiagnose
• gezien de wenselijkheid om het verse biopt op representativiteit te beoordelen graag van tevoren overleggen
• aanvragers in het ASZ kunnen het nierbiopt formulier in ordercommuniatie gebruiken

Oesofagusbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • klinische gegevens en differentiaal diagnose
• geneesmiddelengebruik en
• risicofactoren
• endoscopische impressie
 

Ovarium

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • klinische gegevens en differentiaal diagnose
• (secundaire) debulking
• status evt lymfeklieren
• CA-125
• uni/bilateraal indien een ovarium wordt ingestuurd
• aan/afwezigheid peritoneale afwijkingen indien deze niet zijn gebiopteerd
• indien bekend BRCA-1 status/verdenking op erfelijke kanker
• bij een afwijkend rechter adnex moet een appendectomie overwogen worden

Pleurabiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Klinische informatie: • voorgeschiedenis mn eerder maligniteiten en/of asbest expositie
• radiodiagnostische (differentiaal) diagnose
 

Prostaat biopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • klinische impressie bij toucher
• PSA, PCA3
• echografie bevindingen
• bij reeds bewezen carcinoom de evt. gegeven therapie

Schildkliercytologie

Een druppel uitspuiten op een dekglaasje, daarna een tweede dekglaasje daaropleggen en in een vloeiende beweging de twee glaasjes in hetzelfde vlak van elkaar trekken. Beide glaasjes dan aan de luchtdrogen en insturen.
Het restmateriaal in de spuit gebruiken (dit moet snel gebeuren omdat anders evt. bloederige puncties gaan stollen) door het Cytolyt© fixatief uit de buis met groene dop op te zuigen door de naald. Vervolgens de naald van de spuit halen en het fixatief met restmateriaal terug spuiten in de buis. Daarna is het materiaal geschikt voor vele technieken en kan tot 1 week in dit medium bewaard worden.

Protocol cytologische punctie zie hier.

Klinische informatie: • bewezen Hashimoto of verdenking daarop ivm met de daarbij optredende cytologische veranderingen.
• klinische voorgeschiedenis
• resultaten echografie mn bij cysten
• resultaten scintigrafie
• evt familie schildkliercarcinoom
Verslaglegging gebeurt volgens de Bethesda 2010 systematiek.

Synoviumbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie:

• Type prothese indien van toepassing
• klinische voorgeschiedenis/gegevens
• laboratorium onderzoek (BSE, reuma-serologie)
• wel/geen trauma
• radiodiagnostiek bevindingen
• evt artroscopische bevindingen
• eerdere therapie (injecties)

Testisbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%

Klinische informatie: • klinische gevens en vraagstelling
• evt echografische bevindingen
bij infertiliteits vraagstelling wordt de Johnson score gegeven

Tepelbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie:

• klinische gevens en vraagstelling (eczeem, M. Paget)
• mammografie bevindingen


TME-resectie

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • type resectie
• verhoogde kans op HNPCC?
• perforatie aanwezig?
• klinisch obstructie/ileus?
• klinische metastasen?
• (neoadjuvante) therapie?
• Kort/lang voorbestraald?
Aanvragers in het ASZ wordt verzocht het speciale Colon formulier via ordercommnunicatie te gebruiken, daarmee zijn alle relevante gegevens meteen beschikbaar.

Urine cytologie

Voorgevulde standaard buizen met 30 mL Cytolyt™ (verkrijgbaar via inkoop) worden gebruikt, waaraanj de te onderzoeken urine simpelweg wordt toegevoegd tot de buis vol is.
Vervolgens kan op de buis eventueel een ordercommunicatie sticker en/of patiŽnten sticker worden geplakt.
De buis met urine moet binnen 7 dagen bij ons op het laboratorium verwerkt worden. Bewaren kan buiten de koelkast.
Protocol urine cytologie zie hier.
Klinische informatie: • vraagstelling
• klachten en verschijnselen
• eerdere therapie
 

Uterus

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • bij leiomyomen resultaat van evt echoscopie (necrose)
• evt embolisatie poging vermelden
• bij maligniteit CA-125
indien de uterus niet dezelfde dag bij het PAL kan zijn, verdient het aanbeveling het cavum te openenen (voor adequate fixatie) middels een sagittale snede door de fundus, tot aan de isthmus maar niet voorbij de serosale bekleding. Daarna een gaasje ertussen zodat een "Y" figuur wordt verkregen. Insturen op formaldehyde 4%

Vagina uitstrijk

insturen in Hologic/Thinprep© potje conform de cervixcytologie
Klinische informatie: • voorgeschiedenis (DES vraagstelling)
• zichtbare afwijking dan eerst een biopt!
• eerdere therapie
• klinische differentiaaldiagnose
bij controle vaginatop na carcinoom is bij een zichtbare afwijking het altijd beter een biopt te nemen omdat cytologische follow-up veel minder sensitief is

Vet aspiraat

met dikke (21G) naald buikvet aspireren en pletten tussen glaasjes, die aan de lucht gedroogd worden zonder fixatie en dan zo snel mogelijk naar het PAL worden gestuurd.
Klinische informatie: •• reden van verdenking op amyloïdose
• relevante voorgeschiedenis mn evt hematologisch maligniteit
• klachten/verschijnselen
• differentiaal diagnose
• status van mn nierfunctie
De buikvetaspiratie procedure wordt al vele jaren gebruikt in het UMCG www.amyloid.nl
De juiste procedure is òòk daar te vinden buikvet aspiratie procedure en hier, in tegenstelling tot wat daar vermeld wordt, moeten de middels deze techniek verkregen luchtgedroogde glaasjes naar het PAL worden gestuurd waar ze vervolgens in aceton gefixeerd, en op amyloïd onderzocht worden

Vulvabiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • voorgeschiedenis
• uitbreiding van de afwijking
• eerdere therapie
• klinische differentiaaldiagnose
 

Wekedelenbiopt

Insturen in gebufferde formaldehyde 4%
Klinische informatie: • relevante voorgeschiedenis (trauma, groeisnelheid)
• resultaten beeldvormende technieken
• differentiaaldiagnose
• exacte anatomische positie en mn relatie tot de fascie
• afmetingen
 

Laboratorium voor Pathologie Dordrecht

Karel Lotsyweg 145
3318 AL Dordrecht
Tel.: 078-6542100
Fax: 078-6542108

Bestel formulier verbruiksartikelen MailTo


Pathologen

Britt Blokker
Robert Heinhuis
José Krijnen
Marti Kuizinga
Lex Makkus
Francien van Nederveen
Arnold Noorduijn
Pieter Westenend

Hier kunt u de BIG registraties vinden